Η σημασία της συμμόρφωσης στη θεραπεία της HIV λοίμωξης

Η συμμόρφωση στην αντιρετροϊκή θεραπεία είναι σημαντικός παράγοντας για την επιτυχία της θεραπείας της HIV λοίμωξης. Ο ταχύς ρυθμός πολλαπλασιασμού και ο κίνδυνος μετάλλαξης του HIV σημαίνει ότι απαιτούνται υψηλά επίπεδα συμμόρφωσης ώστε να επιτυγχάνεται διαρκής καταστολή του ιικού φορτίου.1,2 Η ελλιπής συμμόρφωση αυξάνει επίσης τον κίνδυνο ανάπτυξης αντοχής στην αντιρετροϊκή θεραπεία και τον κίνδυνο μετάδοσης του HIV.3 Λόγω της σπουδαιότητας της συμμόρφωσης στην αντιρετροϊκή θεραπεία (ART), είναι απολύτως απαραίτητο να χαράσσονται καλές στρατηγικές για τη διασφάλισή της στον μέγιστο βαθμό.

Η συστηματική παρακολούθηση του ιικού φορτίου δείχνει αν η αντιρετροϊκή αγωγή (ART) λαμβάνεται σύμφωνα με τις οδηγίες.4 Ωστόσο, η συζήτηση και η λήψη πληροφοριών σχετικά με τη συμμόρφωση στη θεραπεία μπορεί να α) βοηθήσει στον εντοπισμό πιθανών προβλημάτων συμμόρφωσης προτού επηρεαστεί το ιικό φορτίο ενός ασθενή, β) βοηθήσει στην εξατομίκευση της αγωγής προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η συμμόρφωση.

Η μη συμμόρφωση μπορεί να έχει διάφορες μορφές και δεν σχετίζεται πάντα με τις επιλογές του ασθενή.5,6

Τι μπορεί να επηρεάσει τη συμμόρφωση;

Στους παράγοντες κινδύνου μη συμμόρφωσης συμπεριλαμβάνονται τα εξής:

Άλλα ιατρικά θέματα

Συννοσηρότητες και συγχορήγηση άλλων φαρμάκων πέραν της αντιρετροϊκής αγωγής.

Αλλαγές σε προσωπικό επίπεδο

Ένα στρεσογόνο συμβάν, όπως ένα έκτακτο οικογενειακό περιστατικό ή ένα ξαφνικό γεγονός που διαταράσσει την καθημερινότητα μπορούν να επηρεάσουν την προθυμία του ατόμου να συνεχίσει την αγωγή.7

Πολύπλοκες αγωγές ART

Οι πολύπλοκες αγωγές μπορεί να αποδειχθούν απαιτητικές. Ωστόσο, η συμμόρφωση στην αντιρετροϊκή θεραπεία έχει πλέον γίνει πιο εύκολη με πιο σύγχρονα και απλουστευμένα θεραπευτικά σχήματα.8,9

Ψυχική υγεία

Η κατάθλιψη συγκαταλέγεται στους πιο σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη συμμόρφωση. Η απελπισία, τα αρνητικά συναισθήματα και η κόπωση από τη θεραπεία μπορεί να μειώσουν την προθυμία του ατόμου να φροντίσει τον εαυτό του και ενδεχομένως να επηρεάσουν την ικανότητά του να ακολουθήσει τις οδηγίες.10,11

Άρνηση

Ο ψυχολογικός μηχανισμός της άρνησης συνήθως οδηγεί σε καταστολή της επιθυμίας του ατόμου να ακολουθήσει τη συνταγογραφημένη θεραπευτική αγωγή.12-14

Σε κάθε περίπτωση είναι απαραίτητο τα άτομα που ζουν με τον HIV να κατανοήσουν τη σπουδαιότητα της συμμόρφωσης και τις σοβαρές συνέπειες της μη συμμόρφωσης (δηλ. την αποτυχία της αγωγής ή σε ορισμένες περιπτώσεις την εξέλιξη της νόσου και την ανάπτυξη αντοχής στα φάρμακα).

Πρακτικές συμμόρφωσης

Για περιπτώσεις που μπορούν να επηρεάσουν τη συμμόρφωση, όπως το να είναι κάποιος αμελής ή να έχει ένα επιβαρυμένο πρόγραμμα, υπάρχουν διάφορες πρακτικές που μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα με HIV λοίμωξη να λαμβάνουν τη φαρμακευτική αγωγή τους.

Τρόποι υπενθύμισης

Τα άτομα μπορούν να ορίζουν μια καθημερινή υπενθύμιση για να εξασφαλίζουν ότι λαμβάνουν τα φάρμακά τους. Σε αυτό μπορεί να βοηθήσει ένα smartphone, μια εφαρμογή ημερολογίου ή απλώς μια χειρόγραφη σημείωση στο ημερολόγιο που έχουν στο σπίτι. Έχει επίσης προταθεί σε σχετικές οδηγίες η αποστολή μηνυμάτων υπενθύμισης του δοσολογικού προγράμματος από την κλινική μέσω τηλεφωνήματος ελέγχου για όσους το έχουν ζητήσει.15

Τρόποι καθημερινής υπενθύμισης

Ο συσχετισμός των φαρμάκων με καθημερινές δραστηριότητες μπορεί να βοηθήσει στη συμμόρφωση.16 Για παράδειγμα, η λήψη του φαρμάκου μπορεί να συσχετισθεί με τις πρωινές συνήθειες, όπως το πλύσιμο των δοντιών ή την ανάγνωση της εφημερίδας.

Διευκόλυνση της συμμόρφωσης

Σε περιπτώσεις στις οποίες η μη συμμόρφωση οφείλεται σε κοινωνικο-οικονομικά, ψυχοκοινωνικά, συμπεριφορικά ή/και πολιτισμικά εμπόδια, μια ομαδική διεπιστημονική προσέγγιση μπορεί να υποστηρίξει τη συμμόρφωση στη θεραπεία.

Πώς μπορεί μια ομαδική διεπιστημονική προσέγγιση να βελτιώσει τη συμμόρφωση;

Η συμμετοχή των φαρμακοποιών, των νοσηλευτών, των κοινωνικών λειτουργών και οι συνεδρίες με ψυχολόγους ή ψυχιάτρους στο πλαίσιο μιας διεπιστημονικής ομάδας μπορεί να βελτιώσει τη διασύνδεση με τις δομές παροχής υπηρεσιών υγείας, την παραμονή στη φροντίδα και τη συμμόρφωση με την αγωγή για τα άτομα με HIV λοίμωξη.14,15 

Φυσικά δεν υπάρχει δυνατότητα από όλες τις δομές υγείας να προσφέρουν διεπιστημονική υποστήριξη, αλλά εναλλακτικά η δημιουργία δικτύων με Επαγγελματίες Υγείας άλλων ειδικοτήτων θα μπορούσε να προσφέρει τη ζητούμενη ολιστική φροντίδα υγείας. Η αίσθηση ότι το άτομο περιβάλλεται από μια ομάδα που το υποστηρίζει μπορεί να παρασχεθεί μέσω:

  • της κινητοποίησης οργανισμών με πυρήνα την κοινότητα3
  • της επιμόρφωσης σχετικά με τον τρόπο χρήσης των φαρμάκων για τα άτομα με HIV λοίμωξη με υψηλά επίπεδα αναλφαβητισμού3
  • της εξασφάλισης υποστήριξης από τα μέλη της οικογένειας και τους συντρόφους που θα βοηθήσουν στη συμμόρφωση στην αγωγή3

 

 

Πώς λειτουργεί η αυτοαναφορά (Self-reporting);

Η αυτοαναφορά της συμμόρφωσης πρέπει να γίνεται τακτικά από όλα τα άτομα με HIV λοίμωξη.14 Παρόλο που η αυτοαναφορά τείνει να υπερεκτιμά τη συμμόρφωση σε σύγκριση με τα αποτελέσματα από την παρακολούθηση της λήψης της θεραπείας απευθείας από το φαρμακείο,17 η αυτοαναφορά της μη συμμόρφωσης μπορεί να αποτελέσει προγνωστικό παράγοντα18 και επιτρέπει στα άτομα με HIV λοίμωξη να παρακολουθούν τη δική τους δέσμευση στην τήρηση της αγωγής.

Η αυτοαναφορά μπορεί επίσης να παράσχει πληροφορίες σχετικά με το εάν οι ασθενείς με HIV λοίμωξη καταφεύγουν σε επιλεκτική συμμόρφωση για να αντισταθμίσουν πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες από κάποιο φάρμακο του σχήματος, ή εάν υπάρχει κάποιο άλλο θέμα που ευθύνεται για τη μη συμμόρφωση.